Piyasa Ekonomisi Dersinden Stratejik Yönetim:
Ekip Kurarken Birinci 2K mı, İkinci 2K mı?
Piyasa ekonomisi yalnızca sermayenin ve fiyatların değil, insanın ve ekiplerin de bir ekonomik ekosistemidir. Bu ekosistemde aldığım dersler göstermiştir ki, işletmelerin stratejik başarısızlıkları çoğu zaman teknik eksikliklerden değil, insan seçimi konusundaki yanılgılardan kaynaklanır.
Bu yanılgıların merkezinde, ekip arkadaşı seçerken iki farklı “2K”ya yüklenen anlam vardır. Ne yazık ki uygulamada yöneticiler, itibar edilmemesi gereken birinci 2K’ya fazlasıyla ağırlık verirken, işletmenin uzun vadeli menfaatlerini koruyacak ikinci 2K’yı göz ardı etmektedir.
Bu çerçevede ekip seçiminde iki yaklaşım vardır:
Birinci 2K:
Kisve (dış görünüş)
Kitabe (etiket, unvan)
İkinci 2K:
Karakter
Kabiliyyet
Birinci 2K: A‘razî Olanın Aldatıcılığı
Kisve ve kitabe, kişinin a‘razî özelliklerinin lanse edilmesidir. Fıtrî olup olmadıkları şüpheli, su-i istimale açık ve çoğu zaman yanıltıcıdır. Hangisinin gerçek, hangisinin kurgusal olduğunu ayırt etmek yüksek feraset gerektirir. Bu özellikler ölçüsüz referans alındığında işletmeler liyakatten uzaklaşır, karar alma süreçleri zayıflar.
Kisve önemlidir; ancak sîret ile sûret uyumlu olmadıkça tek başına kıymet ifade etmez. Kendi tarzını yansıtan kisve asalet taşır; başkasına ait olanı intihap ise çoğu zaman esaret manası barındırır.
“Sen benim kim olduğumu biliyor musun (!)” sözü, yönetsel açıdan akıl tutulmasının ilanıdır.
Batık maliyetlerin sorumluluğunu üstlenmek yerine suçlu arayan tüccar bozuntusu da, sırf işini kaybetme korkusuyla her yanlışa razı olan profesyonel de kurumsal çürümenin parçasıdır. Râgıb Paşa’nın dediği gibi:
“Şecaat arz ederken merd-i kıbtî sirkatin söyler.”
Hâsılı, toplumda ve işletmelerde gördüğümüz olumsuzlukların büyük kısmı, birinci 2K’nın yanlış okunması ve istismar edilmesi neticesidir.
İkinci 2K: Stratejik Değerin Asıl Kaynağı
Karakter ve kabiliyyet, kişinin zâtî hassalarıdır. “Fıtrat yalan söylemez” kaidesi gereği stratejik yönetimde esas alınmalıdır. Kurumların sürdürülebilirliği bu iç dinamiklerle mümkündür.
Karakter sahibi olanlar nevi şahsına münhasırdır, sınırlarını bilir, dürüsttür, yapamayacağı işe kalkışmaz ve haddini bilir. Göreve talip olmazlar; fakat tevdi edildiğinde mesuliyetten kaçmazlar. Toplumda azınlıktadırlar, kıymetleri yüksektir ve çoğu zaman gizlidirler.
Stratejik akıl, bu insanları bulmayı ve korumayı gerektirir.
hashtag#YönetimHataları
hashtag#KurumsalÇürüme
hashtag#EtiketYanılgısı
hashtag#GörüneneAldanma
hashtag#LiyakatSorunu
